Stackowanie zdjęć

Jednym z wielu problemów fotografii nieba jest szum pojawiający się na wykonanych zdjęciach przy dłuższych czasach ekspozycji lub większych czułościach ISO. Ciemne partie zdjęcia wydaje się wypełniać ziarnista warstwa znacznie pogarszająca jakość fotografii. Na szczęście istnieje metoda pomagająca pozbyć się szumów z naszego zdjęcia. Jest to tak zwane „stackowanie” (ang. image stacking). Efekty zależne są jednak od wielu warunków, które musimy spełnić, aby końcowy efekt nas zadowalał. Warto nauczyć się tej metody, bo pozwoli nam ona zajrzeć głębiej w kosmos.

W Internecie jest wiele programów służących do wspomnianej obróbki zdjęć, zarówno darmowych, jak i płatnych. Są to na przykład Regim, IRIS, Image Plus, czy Deep Sky Stacker. Ja, dla potrzeb tego poradnika, użyję tego ostatniego i krok po kroku wyjaśnię na czym polega stackowanie fotografii. Będzie to opis podstawowego użycia wyżej wymienionego oprogramowania. Wykraczając poza ramy tego poradnika i zagłębiając się w zaawansowane funkcje tego lub innych programów, można z pewnością uzyskać lepsze efekty końcowe. Da je nam też doświadczenie. Dlatego praktyka, praktyka i jeszcze raz praktyka to sposób na piękne zdjęcia nocnego nieba.

Pobieramy program Deep Sky Stacker ze strony autora

http://deepskystacker.free.fr/english/index.html

W menu strony po lewej stronie witryny klikamy link Download. W głównej części witryny pojawi się link do instalatora programu dla systemu Windows. Pobieramy plik na dysk. Instalator może byc spakowany np. do formatu zip. Rozpakowujemy archiwum i uruchamiamy instalator, który poprowadzi nas przez proces instalacji. Nie musimy przykładać szczególnej uwagi do procesu instalacji, po prostu klikamy przez kolejne etapy niezawierające żadnych specyficznych ustawień.

Teraz potrzebujemy oczywiście zdjęć do obróbki. Dodatkowo będziemy musieli wykonać specjalne klatki, które zostaną użyte w programie do algorytmów odszumiania. Wszystkie zdjęcia wykonujemy w formacie RAW, który ustawiamy w aparacie. Poniżej znajduje się lista typów ekspozycji, które będą potrzebne do obróbki.

1. Light frames – jasne ramki. Są to prostu ekspozycje z obiektem naszej fotografii. Wykonujemy jak najwięcej powtórzeń przy tych samych ustawieniach. Sensownie jest zrobić co najmniej 10 zdjęć. Czasy ekspozycji nie muszą być długie i mogą wynosić od kilku do kilkuset sekund. Oczywiście jeśli nie dysponujemy mechanizmem prowadzącym aparat za ruchem sfery niebieskiej, czas eksopzycji musimy ograniczyć do takiego, aby gwiazdy na zdjęciach były punktami, nie łukami. Poeksperymentujmy lub policzmy maksymalny czas metodą „600”. Dzielimy 600 przez długość ogniskowej obiektywu. Dla aparatów z niepełną klatką musimy wziąć pod uwagę efektywną długość ogniskowej. Np. dla matrycy typu APS-C ogniskową obiektywu mnożymy przez 1.6. Czułość ISO ustawiamy na wartość maksymalną, jaką dysponuje nasz aparat. Dobrze jest użyć samowyzwalacza lub wężyka spustowego, aby nie poruszyć zdjęć przy wciskaniu przycisku spustu migawki. Możemy też użyć funkcji podniesienia lustra przed otwarciem migawki, jeśli nasz sprzęt taką opcję posiada. To także zniweluje niepotrzebne drgania.

2. Dark frames – są to tzw. ciemne ramki. Ważne jest, aby wykonać je w takich samych warunkach temperaturowych, co jasne ramki. Dlatego też najlepiej robimy je najlepiej zaraz po light frames. Zakrywamy obiektyw dekielkiem ochronnym i wykonujemy tyle samo zdjęć, co jasnych ramek, przy takich samych ustawieniach ISO i czasie ekspozycji.

3. Bias/offset frames – te ramki wykonujemy w dowolnym momencie, bo nie zależą one od temperatury otoczenia. Zakrywamy obiektyw dekielkiem ochronnym i ustawiamy najkrótszy możliwy czas ekspozycji w naszym aparacie. Czułość ISO ustawiamy tak samo, jak w przypadku jasnych ramek. Wykonujemy tyle samo ramek, co jasnych.

4. Flat frames – te ramki również nie zależą od temperatury otoczenia. Do ich wykonania potrzebujemy białego, półprzezroczystego materiału. Może to być np. koszulka bawełniana. Ustawiamy czułość ISO, przysłonę, ostrość i długość ogniskowej na takie same wartości, jak w przypadku jasnych ramek. Przełączamy aparat  w tryb Av (zazwyczaj dostępny na pokrętle trybów robienia zdjęć). W ten sposób sprzęt sam dobierze czas ekspozycji. Na obiektyw nakładamy biały materiał i kierujemy go w stronę jasnego punktu. Może to być latarnia, światło w oknie, żarówka, jasne niebo. Wykonujemy tyle samo ramek, co jasnych.

Mamy już wszystko, co potrzebne, aby rozpocząć stackowanie.

Uruchamiamy program Deep Sky Stacker. Po lewej stronie okna zobaczymy menu programu.

1. Ładujemy do programu zrobione przez nas zdjęcia.

a) klikamy opcję „Open picture files…” i wskazujemy wszystkie pliki z jasnymi ramkami. Jeśli w folderze ze zdjęciami nie widać żadnych plików, klikamy na rozwijalną listę „Files of type” i wybieramy „RAW Files” lub „All Files”,
b) klikamy opcję „dark files…” i wskazujemy wszystkie pliki z ciemnymi ramkami,
c) klikamy opcję „flat files…” i wskazujemy wszystkie pliki flat frames,
d) klikamy opcję „offset/bias files…” i wskazujemy wszystkie pliki z ramkami bias/offset.

2. Klikamy opcję „Check all”.

3. Klikamy opcję „Register checked pictures…”. Otworzy się okno dialogowe „Register Settings”.

4. Pola „Automatic detection of hot pixels” oraz „Stack after registering” zostawiamy zaznaczone. W polu „Select the best…” wpisujemy ile procent najlepszych jasnych ramek program ma wziąć pod uwagę. Można zostawić wartość domyślną 80%. Spowoduje to, że jeśli np. załadowaliśmy 10 jasnych ramek, program wybierze 8 najlepszych, a dwóch pozostałych nie weźmie pod uwagę.

5. Klikamy przycisk „Recommended Settings…”. W nowym oknie program pokaże nam domyślne ustawienia. Jeśli nie popełniliśmy błędów przy tworzeniu ramek i ładowaniu ich do programu, zobaczymy zielone i niebieskie wiersze z wybranymi przez program oraz opcjonalnymi nastawami. Na zielono pokazane są zastosowane domyślnie metody. Program umożliwia nam ich zmianę poprzez kliknięcie na niebieskie linki. Niektóre metody mają tylko niebieskie opcje. Są to dodatkowe ustawienia, które mogą poprawić końcowy efekt. W tym oknie dialogowym generalnie dostępne są tylko nastawy, które program nam podpowiada, biorąc pod uwagę ilość i jakość załadowanych plików. Więcej alternatywnych ustawień dostępna będzie w późniejszym etapie. Klikamy „OK”. Pamiętajmy – ten poradnik pozwala rozpocząć pracę ze stackowaniem obrazów. Nie zagłębiamy się tu we wszystkie szczegóły, dlatego polecam eksperymentować z ustawieniami dla osiągnięcia najlepszego efektu.

6. Jesteśmy z powrotem w oknie „Register Settings”. Możemy poprzez przycisk „Stacking parameters…” wejść do szczegółowych ustawień, które pozwolą nam wybrać opcje nakładania się na siebie jasnych ramek (zakładka „Result”), metody stackowania ramek (zakładki „Light”, „Dark”, „Flat”, „Bias/Offset”), lokalizację plików tymczasowych „Temporary Files Folder”) i inne. Na początek możemy zostawić te ustawienia na wartościach domyślnych. Później pozwolą nam one na eksperymenty.

7. W oknie „Register Settings” klikamy w zakładkę „Advanced”. Tu możemy ustawić poziom wykrywania gwiazd na zdjęciu. Suwakiem zmieniamy wartość procentową. Zmniejszając ją, zwiększamy ilość wykrytych gwiazd. Liczbę znalezionych gwiazd sprawdzamy, klikając przycisk „Compute the number of detected stars”. Jeśli ich ilość jest według nas zbyt mała, zmniejszamy wartość procentową na suwaku. Jeśli jednak wybierzemy zbyt małą wartość, program może pozostawić na zdjęciu zbyt dużo szumów. Dlatego przy kolejnej próbie możemy zaznaczyć w tym oknie pole „Reduce the noise by using a Median Filter”. Klikamy „OK”, aby zamknąć okno i przejść do kolejnego, które wyświetla podsumowanie zastosowanych ramek oraz opcji.

8. W oknie „Stacking Steps” możemy za pomocą niebieskich linków dokonać zmian ustawianych wcześniej opcji, jeśli tak zdecydowaliśmy. Widzimy też podsumowanie zebranych w programie ramek. Jeśli nie ma żadnych ostrzeżeń i błędów, klikamy przycisk „OK”. Rozpocznie się proces rejestrowania załadowanych ramek, tworzenia ramek referencyjnych i stackowanie zdjęć.

9. Jeśli w trakcie procesu pojawi się ostrzeżenie rozpoczynające się tekstem „Only one frame…”, oznacza to, że program może użyć tylko jednej jasnej ramki do stackowania. Jest to oczywiście sytuacja niepożądana. Możemy kliknąć „OK”, aby kontynuować. I tak uzyskamy wynik, który być może uznamy za satysfakcjonujący. Możemy też anulować proces, klikając „No” i wrócić do ustawień, aby je poprawić (np. zmniejszyć procentową ilość progu wykrywania gwiazd). Czasem problem leży w samych jasnych ramkach, jeśli np. różnią się one od siebie za bardzo i program nie potrafi ich razem scalić. Przy wykonywaniu jasnych ramek starajmy się trzymać fotografowany obiekt w tym samym punkcie pola widzenia.

10. Jeśli proces stackowania przebiegnie pomyślnie, wyświetli nam się rezultat, a pod nim panel ustawień, który pozwoli nam obrobić finalne zdjęcie.

11. Zakładka „RGB/Levels” pozwala na zmianę proporcji oraz poziomów barw składowych.

12. Zakładka „Luminance” zawiera opcję nastawy luminancji w trzech zakresach (ciemny, średni oraz jasny).

13. Zakładka „Saturation” pozwoli nam zmienić saturację kolorów.

14. Każdą zmianę nastaw zatwierdzamy przyciskiem „Apply”. Jeśli wynik nas nie zadowala, możemy użyć przycisku „undo”, czyli strzałki skierowanej w lewo, zamieszczonej na dole panelu. Możemy też anulować wszystkie wprowadzone zmiany za pomocą przycisku „Reset”.

15. Ostateczny wynik zapisujemy do pliku za pomocą opcji „Save picture to file…” po lewej stronie od panelu ustawień, w menu głównym, sekcja „Processing”. W oknie dialogowym zapisu do pliku wybieramy nazwę pliku w polu „File name:”, format (TIFF lub FITS o różnej rozdzielczości bitowej), kompresję „Compression” zostawmy na „None”, a sekcję „Options” ustawmy na „Apply adjustments to the saved image”, aby wprowadzone przez nas zmiany zostały zastosowane, jeśli nie kliknęliśmy w poprzednim kroku na przycisk „Apply”.

16. Zamykając program, zapyta się on nas, czy chcemy zapisać listę plików i ustawienia. Nie musimy tego robić i klikamy „No”.

Gotowe! Zapisany plik możemy przekonwertować teraz do innego formatu, np. JPEG, aby zajmował mniej miejsca i był wygodniejszy w użyciu.

Polecam poeksperymentować, aby w przyszłości uzyskiwać jak najlepsze efekty.

Powodzenia!

 

 

 

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i wykorzystywanie fragmentów tekstu bez zgody autora zabronione. Kopiowanie i wykorzystywanie tekstu w jego oryginalnej pełnej postaci dozwolone pod warunkiem podania źródła.