Obser­wa­cje sate­li­tów Star­link

Jak obser­wo­wać sate­li­ty Star­link?

Sznur sate­li­tów Spa­ceX Star­link na noc­nym nie­bie sfo­to­gra­fo­wa­ny 24 maja 2019 roku, dzień po wpro­wa­dze­niu na orbi­tę. Źró­dło: Mar­co Lang­bro­ek via Sat­Track­Blog

Sate­li­ty sie­ci Star­link widocz­ne są z obsza­ru Pol­ski prak­tycz­nie co noc, o róż­nych porach. Ich sto­sun­ko­wo duża jasność (pod pew­ny­mi warun­ka­mi opi­sa­ny­mi niżej) pozwa­la na obser­wa­cje z dowol­ne­go miej­sca. Aby uła­twić sobie zada­nie, nale­ży jed­nak pamię­tać o kil­ku waż­nych deta­lach.

Przede wszyst­kim naj­le­piej zapew­nić sobie miej­sce obser­wa­cji wol­ne od sil­nych źró­deł świa­tła w pobli­żu. Nie­oświe­tlo­ny skwer, park, pla­ża nad zale­wem, pola­na leśna, czy choć­by kawa­łek puste­go tere­nu na obrze­żach mia­sta znacz­nie zwięk­sza szan­se na dostrze­że­nie sate­li­tów i popra­wia kom­fort obser­wa­cji. Poza tym im ciem­niej­sze nie­bo, a co za tym idzie, im wię­cej widać na nim gwiazd, tym więk­sze wra­że­nie robi prze­lot sate­li­tów w rzę­dzie. Pre­fe­ro­wa­nym miej­scem na obser­wa­cje są co naj­mniej tere­ny pod­miej­skie, a ide­al­nym roz­wią­za­niem wyda­je się wyjazd co naj­mniej 20 km poza średniej/​dużej wiel­ko­ści mia­sto. Będąc w wybra­nym przez sie­bie miej­scu, dobrze jest zaadap­to­wać oczy do ciem­no­ści. Nale­ży uni­kać patrze­nia w jasne źró­dła świa­tła (jeśli są w pobli­żu), a tak­że względ­nie rzad­ko korzy­stać ze smart­fo­na, któ­re­go ekran psu­je efekt adap­ta­cji wzro­ku. Kil­ka minut wystar­czy.

Sate­li­ty Star­link poru­sza­ją się zawsze w kie­run­ku zachód-wschód lub podob­nych tego warian­tach, np. połu­dnio­wy-zachód — połu­dnio­wy-wschód. W zależ­no­ści od cza­su, jaki minął od wystrze­le­nia Star­lin­ków”, gru­pa może być mniej lub bar­dziej zwar­ta oraz może skła­dać się z róż­nej licz­by obiek­tów.

Sate­li­ty mogą też mieć róż­ną jasność, co zale­ży od wyso­ko­ści orbi­ty, na jakiej się znaj­du­ją, a tak­że od ich wer­sji sprzę­to­wej. Dla­te­go moż­li­we jest, że dana gru­pa obiek­tów teo­re­tycz­nie widocz­na z dane­go miej­sca będzie led­wo dostrze­gal­na lub w ogó­le nie będzie widać sate­li­tów. Im dalej cza­so­wo od wystrze­le­nia na orbi­tę, tym szan­se na dostrze­że­nie zwar­tej i przede wszyst­kim jasnej gru­py Star­lin­ków” są mniej­sze. Naj­le­piej zatem szu­kać tych obiek­tów przez pierw­sze kil­ka tygo­dni od star­tu danej misji. Fir­ma Spa­ceX pra­cu­je też nad spe­cjal­ny­mi mate­ria­ła­mi kry­ją­cy­mi powierzch­nie sate­li­tów, co ma zapew­niać mak­sy­mal­nie niską odbi­cio­wość świa­tła, a zatem zmniej­szyć uciąż­li­wość sie­ci Star­link wystę­pu­ją­cą w przy­pad­ku obser­wa­cji astro­no­micz­nych. Jest zatem moż­li­we, że kolej­ne pacz­ki sate­li­tów będą mia­ły nie­co lub o wie­le mniej­szą jasność na nie­bie.

Obec­nie spo­śród wszyst­kich umiesz­czo­nych na orbi­cie paczek sate­li­tów, wie­le obiek­tów jest już roz­pro­szo­nych, tj. będą­cych w zaawan­so­wa­nej fazie pro­ce­su umiesz­cza­nia na doce­lo­wej orbi­cie lub tam już ulo­ko­wa­nych. Są one widocz­ne jako poje­dyn­cze punk­ty prze­miesz­cza­ją­ce się po nie­bie i poja­wia­ją się kilka/​kilkanaście minut przed lub po kolej­nym obiek­cie z kon­ste­la­cji. Trak­tu­je­my je zatem jako mniej inte­re­su­ją­ce w kon­tek­ście zja­wi­ska, jakim jest pociąg Star­lin­ków”.

Głów­nym tema­tem obser­wa­cji są zatem bar­dziej lub mniej zwar­te gru­py sate­li­tów Star­link, odse­pa­ro­wa­ne od sie­bie mak­sy­mal­nie o kil­ka­na­ście stop­ni łuku, co prze­kła­da się na sepa­ra­cję rzę­du kilkunastu/​kilkudziesięciu sekund od sie­bie.

Aby usta­lić czas prze­lo­tu gru­py Star­lin­ków” danej nocy, nale­ży sko­rzy­stać z tablic dostęp­nych publicz­nie w Inter­ne­cie lub użyć jed­nej z apli­ka­cji na smart­fo­na, słu­żą­cych do tego celu. Na potrze­by tego prze­wod­ni­ka sku­pi­my się na jed­nym przy­kła­dzie każ­de­go z ww. spo­so­bów.

Ser­wis heavens​-abo​ve​.com

Wygod­nym w uży­ciu ser­wi­sem inter­ne­to­wym dla miło­śni­ków nie­ba jest heavens​-abo​ve​.com. Po wej­ściu na tę stro­nę moż­na opcjo­nal­nie usta­wić język pol­ski w pra­wym gór­nym rogu w dedy­ko­wa­nej ram­ce. Następ­nie w tym samym miej­scu nale­ży klik­nąć na wyświe­tlo­ne tam współ­rzęd­ne i usta­wić na mapie swo­ją loka­li­za­cję.

Źró­dło: heavens​-abo​ve​.com

Po zatwier­dze­niu wybo­ru i powro­cie na stro­nę głów­ną, nale­ży klik­nąć w link Prze­lo­ty wszyst­kich sate­li­tów Star­link”.

Źró­dło: heavens​-abo​ve​.com

Następ­nie z roz­wi­ja­ne­go menu nale­ży wybrać pożą­da­ną pacz­kę sate­li­tów, co wyge­ne­ru­je tabe­lę widocz­no­ści tych obiek­tów dla usta­lo­nej wcze­śniej loka­li­za­cji. W tabe­li znaj­du­ją się wszyst­kie obiek­ty wysła­ne w danej misji. Wyszu­ka­nie inte­re­su­ją­ce­go prze­lo­tu pole­ga na odfil­tro­wa­niu poje­dyn­czych prze­lo­tów i usta­le­niu prze­dzia­łu cza­so­we­go, w któ­rym widocz­na jest duża gru­pa obiek­tów. Moż­na do tego użyć rubry­ki Naj­wyż­szy punkt” i wybrać prze­lo­ty, któ­re dzie­li mak­sy­mal­nie kil­ka­dzie­siąt sekund. Prze­lot takiej gru­py może trwać nawet kil­ka­na­ście minut. Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną sate­li­tów z danej gru­py jest podob­na wyso­kość poda­na w rubry­ce Naj­wyż­szy punkt”.

Źró­dło: heavens​-abo​ve​.com

Aby spraw­dzić tra­sę” prze­lo­tu gru­py po sfe­rze nie­bie­skiej, nale­ży klik­nąć na dowol­ny wiersz repre­zen­tu­ją­cy jeden obiekt z gru­py. Wyge­ne­ro­wa­na w ten spo­sób orien­ta­cyj­na map­ka nie­ba poka­zu­je obiek­ty gwiaz­do­we, pla­ne­ty oraz Księ­życ, a tak­że tor lotu dane­go sate­li­ty. Tory prze­lo­tu innych sate­li­tów z gru­py będą nie­mal iden­tycz­ne. Nale­ży przy tym zwró­cić uwa­gę na fakt, że map­ka ma odwró­co­ne kie­run­ki wschod­ni i zachod­ni tak, że jest zorien­to­wa­na pra­wi­dło­wo, gdy zosta­nie umiesz­czo­na ekra­nem w dół” nad gło­wą użyt­kow­ni­ka.

Źró­dło: heavens​-abo​ve​.com

Apli­ka­cja ISS Detec­tor

Apli­ka­cja ISS Detec­tor dostęp­na jest na plat­for­mie Andro­id pod tym adre­sem oraz na plat­for­mie iOS pod tym adre­sem. Jej głów­nym celem jest powia­da­mia­nie użyt­kow­ni­ka o prze­lo­tach Mię­dzy­na­ro­do­wej Sta­cji Kosmicz­nej. Apli­ka­cja posia­da jed­nak wie­le roz­sze­rzeń, któ­re roz­bu­do­wu­ją ją do bar­dziej uni­wer­sal­ne­go ser­wi­su o pla­ne­tach, kome­tach i sztucz­nych obiek­tach na orbi­cie ziem­skiej.

Po pierw­szym uru­cho­mie­niu apli­ka­cji widzi­my domyśl­ny widok poka­zu­ją­cy prze­lo­ty ISS oraz fla­ry Iri­dium (któ­rych nota bene już prak­tycz­nie nie ma).

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Aby zoba­czyć infor­ma­cje o prze­lo­tach Star­link, nale­ży uru­cho­mić odpo­wied­nie roz­sze­rze­nie pro­gra­mu. W tym celu trze­ba użyć menu opcji ukry­te­go pod 3 krop­ka­mi w pra­wym gór­nym rogu ekra­nu i wybrać opcję Roz­sze­rze­nia.

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Następ­nie trze­ba wybrać Roz­sze­rze­nie — zna­ne obiek­ty” poprzez doko­na­nie zaku­pu lub uży­cie dar­mo­wej wer­sji (tyl­ko Andro­id).

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Dru­ga wspo­mnia­na opcja obli­gu­je użyt­kow­ni­ka sys­te­mu Andro­id do obej­rze­nia krót­kiej rekla­my w celu uru­cho­mie­nia dar­mo­we­go roz­sze­rze­nia na kil­ka dni (po tym cza­sie czyn­ność trze­ba powtó­rzyć). Robi się to poprzez klik­nię­cie odpo­wied­niej ikon­ki.

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Po powro­cie do głów­ne­go ekra­nu apli­ka­cji, nale­ży uru­cho­mić menu fil­trów za pomo­cą dedy­ko­wa­nej iko­ny.

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Następ­nie trze­ba akty­wo­wać roz­sze­rze­nie Zna­ne obiek­ty” za pomo­cą suwa­ka i przejść do wybo­ru sate­li­tów, któ­re pro­gram będzie śle­dził.

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Spo­śród wszyst­kich dostęp­nych obiek­tów nale­ży oczy­wi­ście zazna­czyć te z nazwą Star­link tak, aby przy­cisk BRAK zmie­nił się na WIDOCZ­NY.

Źró­dło: ISS​De​tec​tor​.com

Teraz pozo­sta­je wyjść z menu, a następ­nie wyłą­czyć i włą­czyć pro­gram ponow­nie. Na liście nad­cho­dzą­cych prze­lo­tów poja­wią się sate­li­ty Star­link. Trze­ba mieć na uwa­dze fakt, że pro­gram poka­zu­je infor­ma­cję tyl­ko o pierw­szym (Leader) i ostat­nim (Tra­iler) sate­li­cie z danej pacz­ki. Dla celów obser­wa­cyj­nych powin­no to w zupeł­no­ści wystar­czyć, bo jest to pod­sta­wo­wa infor­ma­cja o począt­ku i koń­cu prze­lo­tu. Zatem pro­gram moż­na okre­ślić jako wygod­ny w uży­ciu, lecz mniej szcze­gó­ło­wy, niż wspo­mnia­ny wcze­śniej ser­wis inter­ne­to­wy.

Kli­ka­jąc na poszcze­gól­ne wpi­sy w tabe­li, moż­na przejść do wido­ku rada­ru poka­zu­ją­ce­go tra­jek­to­rię prze­lo­tu, a zatem kie­ru­nek patrze­nia. Radar w przy­pad­ku tele­fo­nu trzy­ma­ne­go nor­mal­nie w dło­ni poka­zu­je kie­run­ki świa­ta oraz Księ­życ i pla­ne­ty. Przy­trzy­mu­jąc palec na ekra­nie, uzy­skać moż­na opi­sy obiek­tów oraz cza­sy zwią­za­ne z prze­lo­tem. Po umiesz­cze­niu tele­fo­nu nad gło­wą, ekra­nem w dół, apli­ka­cja zmie­nia widok rada­ru na map­kę nie­ba, pozwa­la­jąc zorien­to­wać tra­sę prze­lo­tu wzglę­dem gwiazd, pla­net i Księ­ży­ca.

ISS Detec­tor powia­da­mia użyt­kow­ni­ka za pomo­cą sys­te­mo­we­go powia­do­mie­nia na pasku o nad­cho­dzą­cym prze­lo­cie obiek­tu z listy. Nale­ży przy tym pamię­tać, aby pro­gram miał odpo­wied­nie upraw­nie­nia do dzia­ła­nia w tle.

Spis tre­ści

  1. Wstęp
  2. Cel i funk­cje sie­ci Star­link
  3. Budo­wa sate­li­tów i ich wypo­sa­że­nie
  4. Histo­ria budo­wy sie­ci
  5. Jak obser­wo­wać sate­li­ty Star­link?
  6. Źró­dła