• Archiwum kategorii Zakrycia

  • Zakry­cie Alde­ba­ra­na przez Księżyc

    Wysłany dnia: przez Mariusz Grabowski

    Nie­mal w środ­ku nocy z 29 na 30 paź­dzier­ni­ka 2015 będzie­my świad­ka­mi cie­ka­we­go zja­wi­ska z udzia­łem Księ­ży­ca. Otóż na swo­jej dro­dze po sfe­rze nie­bie­skiej nasz sate­li­ta przej­dzie przez gro­ma­dę otwar­tą o nazwie Hia­dy, zakry­wa­jąc wie­le ​“lor­net­ko­wych” gwiazd, a następ­nie zakry­je Alde­ba­ra­na — naj­ja­śniej­szą gwiaz­dę w gwiaz­do­zbio­rze Byka i jed­ną z jaśniej­szych na nie­bie. Zoba­czy­my rów­nież jego odkry­cie po ciem­nej stro­nie Księżyca.

    Co praw­da nie będzie to zja­wi­sko bar­dzo łatwe w obser­wa­cji, ponie­waż Księ­życ będzie wte­dy 2 dni po peł­ni, świe­cąc bar­dzo jasno i zaśle­pia­jąc blask pobli­skich gwiazd. Dla­te­go też moc­no wska­za­ne jest posia­da­nie lor­net­ki lub sil­niej­sze­go sprzę­tu. Chcąc zoba­czyć, jak nasz sate­li­ta zakry­wa słab­sze gwia­zy gro­ma­dy Hiad, obser­wa­cje zaczy­na­my już po zapad­nię­ciu zmro­ku. Księ­życ prze­su­wa się wzglę­dem gwiazd na wschód (czy­li w prze­ciw­nym kie­run­ku, niż jego ruch po nie­bo­skło­nie), dla­te­go będzie zakry­wał gwiaz­dy znaj­du­ją­ce się wła­śnie na wschód od nie­go. Odkry­cia nastą­pią oczy­wi­ście po prze­ciw­nej stro­nie Księżyca.

    Kul­mi­na­cyj­ny moment, czy­li zakry­cie Alde­ba­ra­na, nastą­pi oko­ło godzi­ny 23:00 i będzie ści­śle zależ­ny od nasze­go miej­sca obser­wa­cji. Naj­le­piej zatem roz­po­cząć kilka(naście) minut wcze­śniej. Obser­wu­jąc przez lor­net­kę, nie będzie­my mie­li pro­ble­mu z iden­ty­fi­ka­cją Alde­ba­ra­na. Będzie to naj­ja­śniej­sza gwiaz­da w oko­li­cy Księ­ży­ca, tuż przy jego tar­czy. W momen­cie zakry­cia, Alde­ba­ran znik­nie nagle za góra­mi i kra­te­ra­mi księ­ży­co­wy­mi i wyło­ni się po prze­ciw­nej stro­nie nasze­go sate­li­ty oko­ło godzi­nę później.

    Odkry­cie gwiaz­dy nastą­pi oko­ło pół­no­cy. Tu rów­nież moment poja­wie­nia się go ponow­nie zale­ży od loka­li­za­cji i może nastą­pić kil­ka minut przed lub po godzi­ne 00:00. Cier­pli­we ocze­ki­wa­nie pozwo­li nam zauwa­żyć chwi­lę, w któ­rej świa­tło Alde­ba­ra­na prze­do­sta­je się znów zza gór księ­ży­co­wych i gwiaz­da ponow­nie sta­je się widoczna.

    Powo­dze­nia!

    Księżyc przechodzi przez Hiady i zbliża się do Aldebarana, 29.10.2015 (źr. Stellarium)
    Księ­życ prze­cho­dzi przez Hia­dy i zbli­ża się do Alde­ba­ra­na, 29.10.2015 (źr. Stellarium)

    Gwiazdy Księżyc Zakrycia 📎i oznaczony

  • Odkry­cie Alde­ba­ra­na przez Księżyc

    Wysłany dnia: przez Mariusz Grabowski

    W nocy z 8 na 9 sierp­nia doj­dzie do zakry­cia jasnej gwiaz­dy przez tar­czę Księ­ży­ca — Alde­ba­ra­na. Jest to naj­ja­śniej­sza gwiaz­da w kon­ste­la­cji Byka. Z nasze­go kra­ju bedzie­my mogli zoba­czyć tyl­ko dru­gą część zja­wi­ska, czy­li odkry­cie ​“Oka Byka” zza tar­czy nasze­go satelity.

    Aby zoba­czyć, jak Alde­ba­ran nagle poja­wia się na nie­bie tuż obok Księ­ży­ca, bedzie­my musie­li speł­nić kil­ka warun­ków. Przede wszyst­kim przy­go­tuj­my sobie dobre miej­sce do obser­wa­cji z nie­za­kłó­co­nym wido­kiem na wschod­ni hory­zont. Odkry­cie nastą­pi oko­ło godzi­ny 1:10 w zależ­no­ści od naszej loka­li­za­cji, a Księ­życ wte­dy będzie bar­dzo nisko nad hory­zon­tem (tyl­ko oko­ło 3 stopnie).

    Dru­ga rzecz to sprzęt. Oczy­wi­ście gołym okiem zoba­czy­my Alde­ba­ra­na prę­dzej, czy póź­niej po odkry­ciu, lecz naj­le­piej wypo­sa­żyć się co naj­mniej w lor­net­kę i zamo­co­wać lub oprzeć ją o coś, by była sta­bil­na. Wte­dy na pew­no zwięk­szy­my swo­je szan­se na zła­pa­nie momen­tu nagłe­go poja­wie­nia się gwiaz­dy zza księ­ży­co­wych gór i kraterów.

    Obser­wa­cje zaczy­na­my tuż po godzi­nie 1, aby spo­koj­nie pocze­kać na moment odkry­cia. Nastą­pi ono, jak już wspo­mnia­łem oko­ło 1:10, a dokład­ny czas będzie nie­co inny dla róż­nych lokalizacji.

    Aldebaran wyłania się zza tarczy Księżyca 9.8.2015 godz. 1:10
    Alde­ba­ran wyła­nia się zza tar­czy Księ­ży­ca 9.8.2015 godz. 1:10 (źr. Stellarium)


    Zakrycia 📎i oznaczony

  • Złą­cze­nie i zakry­cie Alde­ba­ra­na przez Księżyc

    Wysłany dnia: przez Mariusz Grabowski

    Pięk­ny widok cze­ka wszyst­kich, któ­rzy spoj­rzą na zachod­nie nie­bo wie­czo­rem 21 kwiet­nia 2015. Otóż bar­dzo wąski sierp Księ­ży­ca dosłow­nie muśnie naj­ja­śniej­szą gwiaz­dę w Byku — Alde­ba­ra­na. Miesz­kań­cy pół­noc­no-wschod­nich krań­ców Pol­ski (oko­li­ce Suwałk i Augu­sto­wa) mogą zoba­czyć nawet zakry­cie tej gwiaz­dy. Będzie to o tyle rzad­kie zja­wi­sko, że wystą­pi tzw. zakry­cie brze­go­we. Alde­ba­ran będzie muskał brzeg tar­czy Księ­ży­ca raz zni­ka­jąc, a raz poja­wia­jąc się mię­dzy góra­mi i kra­te­ra­mi na jego powierzch­ni. Tego nie moż­na prze­ga­pić, będąc w odpo­wied­nim miej­scu nasze­go kra­ju! Ostat­nio tego typu zja­wi­sko wystą­pi­ło 17 lat temu!

    Trans­mi­sję ze wsi Nowin­ka, gdzie będzie widać zakry­cie brze­go­we popro­wa­dzi Karol Wój­cic­ki z Nie­ba Koper­ni­ka i będzie moż­na ten prze­kaz obej­rzeć pod tym lin­kiem

    Do tego wszyst­kie­go, w nie­da­le­kiej odle­gło­ści od Księ­ży­ca i Alde­ba­ra­na będzie świe­cić bar­dzo jasna Wenus. Układ ten na pew­no będzie zna­ko­mi­tą oka­zją do zro­bie­nia wie­lu pięk­nych zdjęć. Zja­wi­sko może­my podzi­wiać od oko­ło godzi­ny 20:00 do oko­ło 22:30 nad zachod­nim hory­zon­tem. Alde­ba­ran znaj­dzie się tuż pod tar­czą Księżyca.

    Oso­by chcą­ce zoba­czyć zakry­cie i odkry­cie gwiaz­dy powin­ny zaopa­trzyć się w lor­net­kę, a naj­le­piej tele­skop i zna­leźć Księ­życ jak naj­wcze­śniej po zacho­dzie Słoń­ca, co może być trud­ne na jasnym jesz­cze nie­bie. Zakry­cie nastą­pi oko­ło 19:48, a już 12 minut póź­niej Alde­ba­ran poja­wi się pod tar­czą nasze­go sate­li­ty ponownie.

    Ksiezyc Aldebaran Wenus 2015.04.21
    Księ­życ, Wenus i Alde­ba­ran 21.04.2015, godz. 20:30, źr. Stel­la­rium (klik­nij, aby powiększyć)


    Koniunkcje (złączenia) Księżyc Zakrycia 📎i oznaczony

  • Złą­cze­nie Księ­ży­ca z Satur­nem (+ zakry­cie Satur­na przez Księżyc)

    Wysłany dnia: przez Mariusz Grabowski

    To będzie zja­wi­sko eks­tre­mal­nie trud­ne do zaob­ser­wo­wa­nia. 25 paź­dzier­ni­ka 2014 tuż po zacho­dzie Słoń­ca i na jasnym jesz­cze nie­bie wystą­pi bar­dzo bli­skie złą­cze­nie Satur­na z Księ­ży­cem. Na doda­tek z zachod­niej czę­ści Pol­ski teo­re­tycz­nie widać będzie zakry­cie pla­ne­ty przez nasze­go satelitę.

    Co powo­du­je, że zja­wi­sko to będzie tak trud­ne w obser­wa­cjach? Nie­ste­ty jest to kil­ka czynników.

    Pierw­szy z nich to pora dnia. Aby nie prze­ga­pić złą­cze­nia, musi­my szu­kać obiek­tów oko­ło godzi­ny 18:00 nad połu­dnio­wo-zachod­nim hory­zon­tem. Nie­bo wte­dy będzie jesz­cze jasne, bo zachód Słoń­ca nastą­pi nie­dłu­go wcześniej.

    Dru­gi aspekt to wyso­kość obiek­tów. Księ­życ, podob­nie jak i Saturn będą bar­dzo nisko, bo mniej niż 5 stop­ni nad hory­zon­tem, i będą szyb­ko zbli­żać się do jego linii. Przy zachod­niej gra­ni­cy Pol­ski obiek­ty oko­ło 18:00 będą oko­ło mia­ły wyso­kość ok. 4 stop­ni. Im dalej na wschód nasze­go kra­ju, tym gorzej (niżej).

    Trze­cia spra­wa to kształt Księ­ży­ca. Nasz sate­li­ta będzie bar­dzo wąskim sier­pem, więc nie będzie łatwo go dostrzec na jasnym tle nie­ba, a musi­my się spie­szyć. Lor­net­ka pomo­że w jego odnalezieniu.

    Kolej­na rzecz to jasność Satur­na. Będzie­my potrze­bo­wa­li co naj­mniej lor­net­ki, aby dostrzec planetę.

    Pod­su­mo­wu­jąc — aby z suk­ce­sem zaob­ser­wo­wać zja­wi­sko, powin­ni­śmy zna­leźć się naj­le­piej na zacho­dzie nasze­go kra­ju, mieć kry­sta­licz­nie czy­ste powie­trze i bez­chmur­ne nie­bo aż do hory­zon­tu, na któ­ry musi­my mieć nie­za­sło­nię­ty widok w kie­run­ku południowego-zachodu.

    Jeśli nam się poszczę­ści i wszyst­kie powyż­sze warun­ki zosta­ną speł­nio­ne, zoba­czy­my Satur­na po lewej stro­nie od sier­pa Księ­ży­ca, odda­lo­ne­go od jego tar­czy o poje­dyn­cze minu­ty kąto­we. Może­my rów­nież poku­sić się o obser­wa­cje zja­wi­ska do same­go zaj­ścia Księ­ży­ca za hory­zont. Wte­dy być może uda nam się zoba­czyć zakry­cie Satur­na przez Księ­życ, któ­re nastą­pi oko­ło 18:20 jesz­cze gdy nasz sate­li­ta będzie nad hory­zon­tem, patrząc z zachod­niej Pol­ski. Im sil­niej­szy sprzęt optycz­ny, tym bar­dziej zwięk­sza­my swo­je szan­se. Mówi­my tu jed­nak o obser­wa­cjach obiek­tów na wyso­ko­ści oko­ło 1 stop­nia nad hory­zon­tem, więc moż­na by je w zasa­dzie nazwać kar­ko­łom­ny­mi. Kto jed­nak nie pró­bu­je, ten nie pije szampana 🙂

    Powo­dze­nia!

    Księżyc i Saturn 2014.10.25

    Księ­życ i Saturn 25.10.2014 18:05 (źr. Stellarium)


    Koniunkcje (złączenia) Zakrycia 📎i oznaczony

  • Zakry­cie lamb­da Gemi­no­rum przez Księżyc

    Wysłany dnia: przez Mariusz Grabowski

    18 wrze­śnia nad ranem Księ­życ zakry­je jed­ną z gwiazd kon­ste­la­cji Bliź­niąt — lamb­dę Gemi­no­rum. Nie­po­zor­na gwiazd­ka, 11 co do jasno­ści w tym gwiaz­do­zbio­rze to w rze­czy­wi­sto­ści 2.8 razy więk­sza, 27 razy jaśniej­sza od Słoń­ca gazo­wa kula odda­lo­na od nas oko­ło 95 lat świetl­nych. W zależ­no­ści od miej­sca poby­tu, zakry­cie lamb­da Gemi­no­rum przez Księ­życ nasta­pi mię­dzy 5:40 a 5:47. Wcze­śniej zoba­czą je miesz­kań­cy zachod­niej Pol­ski. War­to obser­wa­cje zacząć kil­ka lub kil­ka­na­ście minut wcze­śniej, aby przy­go­to­wać się na moment znik­nię­cia gwiaz­dy za tar­czą Księ­ży­ca. Zakry­cie powin­no być widocz­ne gołym okiem, ponie­waż lamb­da Gemi­no­rum jest w zasię­gu nasze­go wzro­ku. Jasny Księ­życ może jed­nak utrud­nić to zada­nie. Tego typu zja­wi­ska naj­le­piej obser­wo­wać za pomo­cą dowol­nej opty­ki. Lor­net­ka da nam potrzeb­ny kom­fort obser­wa­cji. Tele­skop pozwo­li nam podzi­wiać zacho­dze­nie gwiaz­dy za góry i kra­te­ry na kra­wę­dzi tar­czy Księ­ży­ca. Z racji zbli­ża­ją­ce­go się świ­tu nie zoba­czy­my nie­ste­ty, jak lamb­da Gemi­no­rum wyła­nia się po prze­ciw­nej stro­nie tar­czy nasze­go satelity.

    Poniż­szy film przed­sta­wia podob­ne zakry­cie tej gwiaz­dy 11 mar­ca tego roku. Widocz­ne jest ono pod koniec nagrania.

    Księżyc i lambda Gem 2014.09.18Księ­życ i lamb­da Gem 18.09.2014 godz. 5:15 (źr. Stellarium)


    Zakrycia 📎i oznaczony Format Film