• Archiwa Tagów księżyc
  • Zakry­cie Alde­ba­ra­na przez Księżyc

    Nie­mal 2 mie­sią­ce temu obser­wo­wa­li­śmy zakry­cie Alde­ba­ra­na — naj­ja­śniej­szej gwiaz­dy w kon­ste­la­cji Byka i jed­nej z naj­ja­śniej­szych na nie­bie. Zja­wi­sko to powtó­rzy się dla obser­wa­to­rów z Pol­ski wie­czo­rem 23 grud­nia 2015. Będzie to wyda­rze­nie nie­mal bliź­nia­cze do poprzed­nie­go, jed­nak z mały­mi róż­ni­ca­mi. Naj­waż­niej­szą z nich jest wiek Księ­ży­ca”. Nasz sate­li­ta będzie w fazie 2 dni do peł­ni (w paź­dzier­ni­ku było to 2 dni po peł­ni). Zatem tym razem Alde­ba­ran znik­nie po ciem­nej stro­nie Księ­ży­ca. Cięż­ko jest tu jed­nak mówić o jasnej i ciem­nej stro­nie tar­czy, któ­ra będzie nie­mal w cało­ści oświe­tlo­na. Mimo wszyst­ko pole­cam wypo­sa­żyć się w lor­net­kę lub sil­niej­szy sprzęt optycz­ny, co zapew­ni nam cie­ka­we wrażenia.

    Dru­gą z róż­nic będzie pora zja­wi­ska. Zakry­cie nastą­pi o wygod­nej wie­czor­nej porze, po godzi­nie 19. Dla każ­dej loka­li­za­cji moment zakry­cia i odkry­cia będzie o kil­ka sekund/​minut róż­ny, dla­te­go podam jedy­nie zgrub­ne cza­sy, kie­dy nale­ży ocze­ki­wać wla­ści­we­go momen­tu dla miej­sca obserwacji.

    Zakry­cie nastą­pi mię­dzy 19:1919:29. Wąski skra­wek nie­oświe­tlo­nej tar­czy Księ­ży­ca spo­wo­du­je, że gwiaz­da znik­nie nagle, zanim dotrze” do jasnej czę­ści Srebr­ne­go Glo­bu. Śledź­my sytu­ację, zer­ka­jąc na układ Alde­ba­ran-Księ­życ kil­ka­na­ście minut wcze­śniej. Będzie­my widzieć, kie­dy gwiaz­da zbli­ży się do Księ­ży­ca i oce­ni­my orien­ta­cyj­nie moment jej znik­nię­cia za tar­czą nasze­go sate­li­ty. Alde­ba­ran zga­śnie” w mgnie­niu oka, dla­te­go nie mrugamy 😉

    Odkry­cie nastą­pi oko­ło godzi­ny póź­niej po prze­ciw­nej stro­nie tar­czy Księ­ży­ca. Ocze­ku­je­my tego momen­tu mię­dzy 20:2720:38. Będzie to o tyle trud­niej­sze, że Alde­ba­ran poja­wi sie nagle i musi­my być 2 razy bar­dziej czuj­ni, niż przy zakryciu.

    Moż­li­we, ze uzna­cie to zja­wi­sko za nie­zbyt spek­ta­ku­lar­ne, lecz zapew­niam Was — jest bar­dzo wido­wi­sko­we 🙂 Ja sam przy­znam, że moje pierw­sze zakry­cie tak jasnej gwiaz­dy obser­wo­wa­łem wła­śnie 2 mie­sią­ce temu i moment odkry­cia Alde­ba­ra­na po ciem­nej stro­nie Księ­ży­ca zapa­mię­tam na dłu­go. Lor­net­ka dała mi wszyst­ko, cze­go potrze­bo­wa­łem. Cze­ka­łem na moment odkry­cia cier­pli­wie, ale bar­dzo zasko­czył mnie widok nagle włą­cza­ja­cej” się na nie­bie gwiazd­ki. Tym razem ta gwiazd­ka tak samo nagle się wyłą­czy”. Polecam 🙂

    Aldebaran i Księżyc 23.12.2015
    Alde­ba­ran i Księ­życ tuż przed zakry­ciem 23.12.2015 (źr. Stellarium)

  • Koniunk­cja Wenus, Księ­ży­ca, Mar­sa i… ISS

    Od wie­lu już tygo­dni na poran­nym nie­bie trwa taniec pla­net. Wenus, Jowisz i Mars pięk­nie uka­zu­ją nam mecha­ni­kę nie­ba, cią­gle zmie­nia­jąc swo­je poło­że­nie wzglę­dem sie­bie. Do tej trój­ki cza­sa­mi dołą­czał Mer­ku­ry, a tak­że Księ­życ. Ten ostat­ni zro­bi to ponow­nie już 7 listo­pa­da przed świ­tem. Wisien­ką na tor­cie będzie prze­lot Mię­dzy­na­ro­do­wej Sta­cji Kosmicz­nej w pobli­żu planet.

    Koniunk­cja Wenus, Księ­ży­ca i Mar­sa, czy­li bli­skie ich złą­cze­nie, będzie widocz­na od oko­ło godzi­ny 3 do 6 nad połu­dnio­wo-wschod­nią czę­ścią nie­ba. Obiek­ty odda­lo­ne od sie­bie o kil­ka stop­ni zwró­cą uwa­gę każ­de­go, kto spoj­rzy w tam­tą stro­nę sfe­ry nie­bie­skiej. Naj­ja­śniej świe­ci Wenus. Księ­życ zbli­ża­ją­cy się do nowiu przyj­mie kształt wąskie­go sier­pa. Mars — dużo sła­biej widocz­ny od pozo­sta­łej dwój­ki — widocz­ny będzie nad Wenus. Temu wszyst­kie­mu z nie­co dal­sza będzie przy­glą­dał się Jowisz, widocz­ny wyso­ko nad Księ­ży­cem. Szcze­gól­nie pole­cam popa­trzeć na to złą­cze­nie mię­dzy 5:306, gdy nie­bo będzie nabie­ra­ło gra­na­to­wej bar­wy. Wte­dy blask pla­net i Księ­ży­ca nabie­ra zupeł­nie nowych war­to­ści estetycznych 🙂

    Na zakoń­cze­nie zja­wi­ska, gdy nie­bo będzie już wyraź­nie jasne, zoba­czy­my prze­lot ISS — Mię­dzy­na­ro­do­wej Sta­cji Kosmicz­nej w pobli­żu pla­net i Księ­ży­ca. Nastą­pi to oko­ło godzi­ny 6:11. Dla szczę­śliw­ców mam jesz­cze lep­szą wia­do­mość — otóż będąc mniej wię­cej na linii Łuków-Kozie­ni­ce-Koń­skie-Czę­sto­cho­wa-Strzel­ce Opol­skie, zoba­czy­cie, jak ISS prze­ci­na tar­czę Księ­ży­ca! Z kolei w innych loka­li­za­cjach na pew­no znaj­dą się oso­by, któ­re zoba­czą, jak sta­cja tra­fia” w któ­rąś z planet 🙂

    Wenus Księżyc Mars Jowisz 2015.11.07
    Układ Wenus, Księ­ży­ca, Mar­sa i Jowi­sza 7.11.2015 nad ranem (źr. Stellarium)

  • Zakry­cie Alde­ba­ra­na przez Księżyc

    Nie­mal w środ­ku nocy z 29 na 30 paź­dzier­ni­ka 2015 będzie­my świad­ka­mi cie­ka­we­go zja­wi­ska z udzia­łem Księ­ży­ca. Otóż na swo­jej dro­dze po sfe­rze nie­bie­skiej nasz sate­li­ta przej­dzie przez gro­ma­dę otwar­tą o nazwie Hia­dy, zakry­wa­jąc wie­le lor­net­ko­wych” gwiazd, a następ­nie zakry­je Alde­ba­ra­na — naj­ja­śniej­szą gwiaz­dę w gwiaz­do­zbio­rze Byka i jed­ną z jaśniej­szych na nie­bie. Zoba­czy­my rów­nież jego odkry­cie po ciem­nej stro­nie Księżyca.

    Co praw­da nie będzie to zja­wi­sko bar­dzo łatwe w obser­wa­cji, ponie­waż Księ­życ będzie wte­dy 2 dni po peł­ni, świe­cąc bar­dzo jasno i zaśle­pia­jąc blask pobli­skich gwiazd. Dla­te­go też moc­no wska­za­ne jest posia­da­nie lor­net­ki lub sil­niej­sze­go sprzę­tu. Chcąc zoba­czyć, jak nasz sate­li­ta zakry­wa słab­sze gwia­zy gro­ma­dy Hiad, obser­wa­cje zaczy­na­my już po zapad­nię­ciu zmro­ku. Księ­życ prze­su­wa się wzglę­dem gwiazd na wschód (czy­li w prze­ciw­nym kie­run­ku, niż jego ruch po nie­bo­skło­nie), dla­te­go będzie zakry­wał gwiaz­dy znaj­du­ją­ce się wła­śnie na wschód od nie­go. Odkry­cia nastą­pią oczy­wi­ście po prze­ciw­nej stro­nie Księżyca.

    Kul­mi­na­cyj­ny moment, czy­li zakry­cie Alde­ba­ra­na, nastą­pi oko­ło godzi­ny 23:00 i będzie ści­śle zależ­ny od nasze­go miej­sca obser­wa­cji. Naj­le­piej zatem roz­po­cząć kilka(naście) minut wcze­śniej. Obser­wu­jąc przez lor­net­kę, nie będzie­my mie­li pro­ble­mu z iden­ty­fi­ka­cją Alde­ba­ra­na. Będzie to naj­ja­śniej­sza gwiaz­da w oko­li­cy Księ­ży­ca, tuż przy jego tar­czy. W momen­cie zakry­cia, Alde­ba­ran znik­nie nagle za góra­mi i kra­te­ra­mi księ­ży­co­wy­mi i wyło­ni się po prze­ciw­nej stro­nie nasze­go sate­li­ty oko­ło godzi­nę później.

    Odkry­cie gwiaz­dy nastą­pi oko­ło pół­no­cy. Tu rów­nież moment poja­wie­nia się go ponow­nie zale­ży od loka­li­za­cji i może nastą­pić kil­ka minut przed lub po godzi­ne 00:00. Cier­pli­we ocze­ki­wa­nie pozwo­li nam zauwa­żyć chwi­lę, w któ­rej świa­tło Alde­ba­ra­na prze­do­sta­je się znów zza gór księ­ży­co­wych i gwiaz­da ponow­nie sta­je się widoczna.

    Powo­dze­nia!

    Księżyc przechodzi przez Hiady i zbliża się do Aldebarana, 29.10.2015 (źr. Stellarium)
    Księ­życ prze­cho­dzi przez Hia­dy i zbli­ża się do Alde­ba­ra­na, 29.10.2015 (źr. Stellarium)

  • Ostat­ni Super­K­się­życ w 2015 roku

    Dzi­siej­sze­go wie­czo­ra (27.10) koniecz­nie popa­trz­cie w nie­bo. Będzie­cie świad­ka­mi trze­cie­go – ostat­nie­go w tym roku tzw. Super­K­się­ży­ca. Jest to Księ­życ w peł­ni w momen­cie, gdy znaj­du­je się w naj­bliż­szym Zie­mi miej­scu na swo­jej orbi­cie. Jest wte­dy o kil­ka­na­ście pro­cent więk­szy i jaśniej­szy, niż pod­czas prze­cięt­nej peł­ni. Naj­lep­szy efekt powsta­je pod­czas wscho­du nasze­go sate­li­ty. Wte­dy na tle ziem­skich obiek­tów wyda­je się on jesz­cze więk­szy. Jest to oczy­wi­ście złu­dze­nie optycz­ne, jed­nak wra­że­nie jest niesamowite.

    Miesz­kań­cy wschod­nich obsza­rów Pol­ski zoba­czą wschód Księ­ży­ca oko­ło 16:30, pod­czas gdy oso­by znaj­du­ją­ce się bli­żej zachod­niej gra­ni­cy pocze­ka­ją na ten moment do oko­ło 17:00. War­to zapew­nić sobie dobry widok na wschod­ni hory­zont i wypa­try­wać momen­tu poja­wie­nia się tar­czy Księ­ży­ca tak wcze­śnie, jak to możliwe.

    Źró­dło: mete​oser​wi​s24​.pl

  • Cał­ko­wi­te zaćmie­nie SuperKsiężyca

    28 wrze­śnia nad ranem cze­ka nas jed­no z naj­waż­niej­szych zja­wisk astro­no­micz­nych 2015 roku. Obej­rzy­my cał­ko­wi­te zaćmie­nie Księ­ży­ca. To nie wszyst­ko. Księ­życ znaj­dzie się wte­dy w pery­geum, czy­li naj­bli­żej Zie­mi na swo­jej orbi­cie i dzię­ki temu będzie wyda­wał się więk­szy, niż zwy­kle. Suma sum­ma­rum będzie­my świad­ka­mi nie­zwy­kłe­go cał­ko­wi­te­go zaćmie­nia krwa­we­go SuperKsiężyca!

    Na czym pole­ga to zja­wi­sko? Aby doszło do czę­ścio­we­go lub cał­ko­wi­te­go zaćmie­nia Księ­ży­ca, musi on zna­leźć się w cie­niu naszej pla­ne­ty. Zie­mia, jak każ­dy oświe­tlo­ny obiekt, rzu­ca cień. Bie­gnie on rzecz jasna w kie­run­ku prze­ciw­nym od Słoń­ca i ma on kształt stoż­ka, tzn. że jego obszar zwę­ża się wraz z odle­gło­ścią od Zie­mi. W cza­sie, gdy Księ­życ czę­ścio­wo lub w cało­ści cho­wa się w tym cie­niu, obser­wu­je­my wła­śnie czę­ścio­we lub cał­ko­wi­te jego zaćmienie.

    Dla­cze­go Księ­życ jest w ogó­le pod­czas cał­ko­wi­te­go zaćmie­nia widocz­ny? Moż­na by pomy­śleć, że sko­ro jest w cie­niu, to znik­nie nam z oczu. Ano nie znik­nie z tego same­go powo­du, któ­ry spra­wia, że widzi­my przed­mio­ty znaj­du­ją­ce się w cie­niu w naszej oko­li­cy. Świa­tło roz­pro­szo­ne od innych obiek­tów wciąż oświe­tla zacie­nio­ny przed­miot i może on być cią­gle widocz­ny. W prze­ło­że­niu na ska­lę nasze­go kosmicz­ne­go oto­cze­nia, Księ­życ prze­sta­je być oświe­tla­ny przez Słoń­ce w momen­cie wej­ścia w cień Zie­mi. Nasza pla­ne­ta jed­nak wciąż moc­no świe­ci w prze­strze­ni, odbi­ja­jąc oraz roz­pra­sza­jąc świa­tło sło­necz­ne wokół sie­bie. Część z tego pro­mie­nio­wa­nia tra­fia na powierzch­nię Księ­ży­ca i jest to na tyle duże natę­że­nie foto­nów, że są one w sta­nie odbić się od powierzch­ni nasze­go sate­li­ty i wró­cić na Zie­mię, a następ­nie pobu­dzić recep­to­ry w naszych oczach i spo­wo­do­wać, że to wszyst­ko zoba­czy­my 🙂 Wła­ści­wo­ści optycz­ne opi­sa­ne­go prze­ze mnie zja­wi­ska powo­du­ją ponad­to, że w trak­cie zaćmie­nia Księ­życ przy­bie­ra krwi­sto­czer­wo­ną bar­wę, co jest nie­za­po­mnia­nym wido­kiem. Nie raz zapew­ne widzie­li­ście wschód nasze­go sate­li­ty w takim kolo­rze, jak na poniż­szym zdję­ciu. Pod­czas czę­ścio­wej i cał­ko­wi­tej fazy zaćmie­nia, ma on taki lub jesz­cze bar­dziej soczy­sty czer­wo­ny kolor 🙂

    Wschód Księżyca 2015.09.01
    Wschód Księ­ży­ca 2015.09.01, Kraków

    Nie prze­gap­cie zatem tego pięk­ne­go zjawiska!

    Nie­ste­ty będzie to wyma­ga­ło poświę­ce­nia paru godzin snu, ponie­waż zaćmie­nie wyda­rzy się wcze­snym ran­kiem w ponie­dzia­łek 28 wrze­śnia. Patrzy­my na zachód. Musi­my mieć czy­sty, nie­prze­sło­nię­ty żad­ny­mi prze­szko­da­mi widok na tę stro­nę nie­ba. Cień Zie­mi poja­wi się na Księ­ży­cu tuż po 3 rano. W pra­wej gór­nej czę­ści nasze­go sate­li­ty zoba­czy­my, jak jego powierzch­nia zaczy­na lek­ko ciem­nieć i przy­bie­rać czer­wo­na­wą bar­wę. Następ­nie zja­wi­sko będzie postę­po­wać, by tuż po 4 rano dopro­wa­dzić do fazy cał­ko­wi­tej, któ­ra potrwa nie­co ponad godzi­nę. Wte­dy Księ­życ będzie cał­ko­wi­cie ską­pa­ny w cie­niu Zie­mi. Nie­co po 5 rano z lewej czę­ści Srebr­ne­go Glo­bu cień zacznie scho­dzić. Będzie to trwać oko­ło godzi­ny już na jaśnie­ją­cym poran­nym nie­bie i przy Księ­ży­cu znaj­du­ją­cym się bar­dzo nisko nad zachod­nim hory­zon­tem. Mimo trud­nych warun­ków obser­wa­cyj­nych, będzie to jed­nak nie­zwy­kle cie­ka­wy moment do obser­wa­cji, ponie­waż nisko zawie­szo­ny i czę­ścio­wo zaćmio­ny Księ­życ w połą­cze­niu z róż­ny­mi obiek­ta­mi na zie­mi na linii wzro­ku stwo­rzą neisa­mo­wi­te wido­ki war­te uwiecz­nie­nia na zdjęciach.

    Życzę Wam dobrej pogo­dy i uda­nych obserwacji!