Długo zastanawiałem się, jak nazwać to zjawisko. MegaKsiężyc? MegaSuperKsiężyc? SuperEkstraKsiężyc? W końcu zdecydowałem się na pozostawienie tradycyjnej nazwy — SuperKsiężyc. Nie będzie to jednak taki sam SuperKsiężyc, z jakim mamy do czynienia co kilka miesięcy. 14 listopada 2016 roku czeka nas bowiem wyjątkowa superpełnia Księżyca. Nie było takiej od prawie 70 lat i nie będzie przez kolejnych prawie 20!
Ze zjawiskiem SuperKsiężyca mamy do czynienia, gdy pełnia wystąpi w okresie największego zbliżenia naszego satelity do Ziemi. Przyjęło się mówić, że jest to przedział od 90% do 100% największego możliwego zbliżenia Księżyca do naszej planety — tak zwanego perygeum. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat przyczyn występowania zjawiska SuperKsiężyca w kontekście jego orbitowania wokół Ziemi, przeczytaj ostatni akapit tego wpisu.
Porównanie wielkości — MiniKsiężyc 22.04.2016 (odl. ponad 405 tys km) i SuperKsiężyc 14.11.2016 (odl. ~356 tys km) (kliknij, aby powiększyć)
15 i 16 października 2016 roku wystąpi tak zwane zjawisko SuperKsiężyca. Co to jest SuperKsiężyc i dlaczego jest to ciekawe w obserwacji? Poniżej kilka faktów na ten temat.
Księżyc wykazuje na niebie m.in. 2 rodzaje cykli. Pierwszy, 29,5‑dniowy cykl to tak zwany miesiąc synodyczny. Jest to okres między tymi samymi fazami satelity. Oznacza to, że co tyle dni mamy do czynienia z pełnią Księżyca. Nie jest to jednak równoznaczne z okresem, w jakim Księżyc pokonuje całość swojej orbity wokół Ziemi. Pełny obieg naszego satelity po orbicie trwa 27,3 dnia i jest to drugi z interesujących nas cykli. Co tyle czasu Księżyc znajduje się dokładnie w tym samym miejscu na niebie — wśród tych samych gwiazd. Skąd ta różnica ponad 2 dni?
SuperKsiężyc w maju 2012, źr. space.com
Dzieje się tak dlatego, że wpływ na okres synodyczny ma sam ruch Ziemi wokół Słońca. Czytaj dalej!! → Post ID1662
Najbliższe dni staną pod znakiem Merkurego — najbliższej Słońcu planety Układu Słonecznego. Ten malutki skalisty glob jest zazwyczaj niewidoczny na niebie ze względu na jego bliskość do naszej dziennej gwiazdy. Tym razem jednak, pod koniec września i na początku października będzie inaczej. Bez trudu dostrzeżemy Merkurego gołym okiem, a widok dodatkowo upiększy wąski sierp Księżyca.
Merkury przez większość roku skrywa się w blasku wschodzącego lub zachodzącego Słońca. Nawet jeśli na swojej orbicie “wychyla” się on maksymalnie “w bok” od naszej gwiazdy, to kąt pod jakim patrzymy na oba ciała powoduje, że planeta może zachodzić praktycznie nawet równo ze Słońcem, tylko po prostu oddalona od niego dość znacznie w lewą lub prawą stronę. Ten plastyczny i autorski opis oznacza oczywiście perspektywę osoby patrzącej na ten układ z Ziemi 🙂 Używając profesjonalnej terminologii — gdy Merkury oddala się dla ziemskiego obserwatora najbardziej jak może od Słońca, jest wtedy w tzw. maksymalnej elongacji od gwiazdy. Czytaj dalej!! → Post ID1662
Niemal 2 miesiące temu obserwowaliśmy zakrycie Aldebarana — najjaśniejszej gwiazdy w konstelacji Byka i jednej z najjaśniejszych na niebie. Zjawisko to powtórzy się dla obserwatorów z Polski wieczorem 23 grudnia 2015. Będzie to wydarzenie niemal bliźniacze do poprzedniego, jednak z małymi różnicami. Najważniejszą z nich jest “wiek Księżyca”. Nasz satelita będzie w fazie 2 dni do pełni (w październiku było to 2 dni po pełni). Zatem tym razem Aldebaran zniknie po ciemnej stronie Księżyca. Ciężko jest tu jednak mówić o jasnej i ciemnej stronie tarczy, która będzie niemal w całości oświetlona. Mimo wszystko polecam wyposażyć się w lornetkę lub silniejszy sprzęt optyczny, co zapewni nam ciekawe wrażenia.
Drugą z różnic będzie pora zjawiska. Zakrycie nastąpi o wygodnej wieczornej porze, po godzinie 19. Dla każdej lokalizacji moment zakrycia i odkrycia będzie o kilka sekund/minut różny, dlatego podam jedynie zgrubne czasy, kiedy należy oczekiwać wlaściwego momentu dla miejsca obserwacji.
Zakrycie nastąpi między 19:19 a 19:29. Wąski skrawek nieoświetlonej tarczy Księżyca spowoduje, że gwiazda zniknie nagle, zanim “dotrze” do jasnej części Srebrnego Globu. Śledźmy sytuację, zerkając na układ Aldebaran-Księżyc kilkanaście minut wcześniej. Będziemy widzieć, kiedy gwiazda zbliży się do Księżyca i ocenimy orientacyjnie moment jej zniknięcia za tarczą naszego satelity. Aldebaran “zgaśnie” w mgnieniu oka, dlatego nie mrugamy 😉
Odkrycie nastąpi około godziny później po przeciwnej stronie tarczy Księżyca. Oczekujemy tego momentu między 20:27 a 20:38. Będzie to o tyle trudniejsze, że Aldebaran pojawi sie nagle i musimy być 2 razy bardziej czujni, niż przy zakryciu.
Możliwe, ze uznacie to zjawisko za niezbyt spektakularne, lecz zapewniam Was — jest bardzo widowiskowe 🙂 Ja sam przyznam, że moje pierwsze zakrycie tak jasnej gwiazdy obserwowałem właśnie 2 miesiące temu i moment odkrycia Aldebarana po ciemnej stronie Księżyca zapamiętam na długo. Lornetka dała mi wszystko, czego potrzebowałem. Czekałem na moment odkrycia cierpliwie, ale bardzo zaskoczył mnie widok nagle “włączajacej” się na niebie gwiazdki. Tym razem ta gwiazdka tak samo nagle się “wyłączy”. Polecam 🙂
Aldebaran i Księżyc tuż przed zakryciem 23.12.2015 (źr. Stellarium)
Niemal w środku nocy z 29 na 30 października 2015 będziemy świadkami ciekawego zjawiska z udziałem Księżyca. Otóż na swojej drodze po sferze niebieskiej nasz satelita przejdzie przez gromadę otwartą o nazwie Hiady, zakrywając wiele “lornetkowych” gwiazd, a następnie zakryje Aldebarana — najjaśniejszą gwiazdę w gwiazdozbiorze Byka i jedną z jaśniejszych na niebie. Zobaczymy również jego odkrycie po ciemnej stronie Księżyca.
Co prawda nie będzie to zjawisko bardzo łatwe w obserwacji, ponieważ Księżyc będzie wtedy 2 dni po pełni, świecąc bardzo jasno i zaślepiając blask pobliskich gwiazd. Dlatego też mocno wskazane jest posiadanie lornetki lub silniejszego sprzętu. Chcąc zobaczyć, jak nasz satelita zakrywa słabsze gwiazy gromady Hiad, obserwacje zaczynamy już po zapadnięciu zmroku. Księżyc przesuwa się względem gwiazd na wschód (czyli w przeciwnym kierunku, niż jego ruch po nieboskłonie), dlatego będzie zakrywał gwiazdy znajdujące się właśnie na wschód od niego. Odkrycia nastąpią oczywiście po przeciwnej stronie Księżyca.
Kulminacyjny moment, czyli zakrycie Aldebarana, nastąpi około godziny 23:00 i będzie ściśle zależny od naszego miejsca obserwacji. Najlepiej zatem rozpocząć kilka(naście) minut wcześniej. Obserwując przez lornetkę, nie będziemy mieli problemu z identyfikacją Aldebarana. Będzie to najjaśniejsza gwiazda w okolicy Księżyca, tuż przy jego tarczy. W momencie zakrycia, Aldebaran zniknie nagle za górami i kraterami księżycowymi i wyłoni się po przeciwnej stronie naszego satelity około godzinę później.
Odkrycie gwiazdy nastąpi około północy. Tu również moment pojawienia się go ponownie zależy od lokalizacji i może nastąpić kilka minut przed lub po godzine 00:00. Cierpliwe oczekiwanie pozwoli nam zauważyć chwilę, w której światło Aldebarana przedostaje się znów zza gór księżycowych i gwiazda ponownie staje się widoczna.
Powodzenia!
Księżyc przechodzi przez Hiady i zbliża się do Aldebarana, 29.10.2015 (źr. Stellarium)
Strona NieboZaOknem.pl wykorzystuje pliki typu „cookies”, dzięki którym serwis może działać lepiej. Użytkownicy, którzy w ten sposób nie chcą udostępniać swoich danych, mogą określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w swojej przeglądarce. Korzystanie z tego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących plików cookies, umieszcza je w pamięci Twojego urządzenia.RozumiemWięcej
Polityka prywatności
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.